Spór między ortodoksją luterańską a pietyzmem
w Gdańsku na przełomie XVII/XVIII wieku

 

W ramach pracy habilitacyjnej dokonana zostanie analiza zachowanego materiału źródłowego, dotyczącego polemiki wyznaniowej na przełomie XVII-XVIII w., prowadzonej między ortodoksyjnym luteraninem: dr Samuelem Schelwigiem (1643–1715), gdańskim kaznodzieją, pedagogiem, doktorem i profesorem teologii i filozofii, bibliotekarzem, rektorem Gimnazjum Akademickiego w Gdańsku Athenaeum, a pietystami, tj. przede wszystkim pastorem kościoła NMP w Gdańsku Constantinem Schützem (1646–1712) oraz prepozytem i radcą konsystorza przy kościele św. Mikołaja w Berlinie Philippem Jacobem Spenerem (1635–1705). Wybór takiego zagadnienia podyktowany jest faktem, iż obecnie nie dysponujemy w języku polskim żadnym pełnym, syntetycznym opracowaniem gdańskich sporów pietystycznych, a najbardziej adekwatne przedstawienie historii Kościoła ewangelickiego w Gdańsku, w tym także powyższej polemiki, pochodzi z 1863 r. i zostało napisane w języku niemieckim. Jest to projekt w pełni odkrywczy, dotyczy bowiem materiału źródłowego, który stanowi bardzo cenne źródło do badań nad historią Kościoła w Gdańsku.

Słowa kluczowe:

- nowożytność

- XVII/XVIII wiek

- Gdańsk

- ortodoksja luterańska

- pietyzm

- polemika doktrynalna

- Constantin Schütz (1646–1712)

- Samuel Schelwig (1643–1715)

- Philipp Jacob Spener (1635–1705)